"۲۱ آبان ۱۳۹۷"

منوی بالا را از قسمت نمایش -> فهرست انتخاب کنید
          به وب سایت  سیویل من  خوش آمدید در این وب سایت سعی شده مطالب مفید در رابطه با رشته عمران و معماری جمع آوری شود سایت در حال بروز رسانی می باشد از صبر و شکیبایی شما سپاسگذاریم

آهك ساختماني

كليات:

آهك يكي از مواد چسباننده ساختمان است، به‌عبارتی‌دیگر نوعي سيمان هوايي (مطابق تعريف مندرج در ۲-۷-۱) به شمار مي‌رود. فرمول شيميايي آهك زنده خالص، اكسيد كلسيم يا CaO است. معمولاً آهك را از پختن سنگ‌آهک يا كربنات كلسيم دریکی از انواع كوره‌هاي دستي (يا سنتي)، قائم و افقي گردنده به دست مي‌آورند. درجه پخت آهك بستگي به درجه خلوص سنگ‌آهک دارد، سنگ‌آهک پرمایه در گرماي ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ درجه و سنگ‌آهک کم‌مایه در گرماي ۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰ درجه مي‌پزد. آهك ساختماني بسته به درجه خلوص سنگ‌آهک و نحوه پخت آن ممكن است کم‌وبیش حاوي ناخالصی‌هایی نيز باشد. آهك خالص، سفیدرنگ است، ولي وجود ناخالصی‌ها مي‌تواند تا حدودي باعث تغيير رنگ آن شود، چنانچه ناخالصي سنگ‌آهک كربنات منيزيم باشد، آن را سنگ‌آهک دولو میتی مي‌نامند و از پختن آن آهك منيزيمي حاصل مي‌شود، هرگاه ناخالصي سنگ‌آهک، مواد رسي و سيليسي باشد، از پختن آن بسته به مقدار ناخالصي، آهك نيمه آبي يا آهك آبي توليد مي‌شود. آهك زنده ميل تركيبي زيادي با آب داشته و در تماس با آن مي‌شكفد يا هيدراته مي‌شود و به هيدروكسيد كلسيم يا آهك شكفته تبديل مي‌گردد. در اين واكنش مقدار زيادي گرما توليد مي‌شود و حجم آن نيز افزايش مي‌يابد. براي تهيه آهك هيدراته روش‌های دستي و صنعتي به شرح زير وجود دارد.

الف:  روش‌های دستي:

اين روش‌ها از قديم معمول بوده و هم‌اكنون نيز در کارگاه‌های كوچك رواج دارد.

۱ ـ روش‌تر يا آهک شویی:

در اين روش كلوخه‌هاي سنگ‌آهک پخته را در حوضچه‌هايي ريخته و به آن آب اضافه مي‌كنند و به هم مي‌زنند تا شكفته گردد و به‌صورت شير آهك درآيد. حوضچه داراي دريچه‌اي با تور سيمي مي‌باشد كه با كشوي چوبي مسدود شده است. پس از شكفتن آهك، كشو را بالا مي‌كشند تا شير آهك از دريچه و تور سيمي عبور كرده و به سمت گودالي كه در جلو آن حفرشده روان گردد. ناخالصی‌ها درروی تور باقي مي‌مانند كه آن‌ها را برمي‌دارند و حوضچه را براي آهک شویی مجدد آماده مي‌سازند. قسمتي از آب شير آهك در زمين اطراف گودال فرورفته و بخشي از آن تبخير مي‌گردد. پس‌ازآنکه آهك شكفته به شكل خمير سفتي درآمد و در سطح آن تركهايي به پهناي ۲ تا ۳ سانتيمتر ايجاد شد، آن را به مدت ۶ تا ۸ هفته در گودال مي‌خوابانند تا كاملاً شكفته شده و براي مصرف در ملات و شفته آماده شود.

۲ ـ روش خشك:

در اين روش كلوخه‌هاي آهك زنده را در لايه‌هاي ۲۰ تا ۳۰ سانتيمتر روي سطح تميزي چيده، روي آن آب مي‌پاشند و زیرورو مي‌كنند تا بشكفد. با اضافه كردن لايه‌هاي جديد و آبپاشي، اين عمل تكرار مي‌شود تا ارتفاع كلوخه‌هاي انباشته به حدود يك متر برسد. روي توده آهك شكفته را با کاه‌گل اندود مي‌كنند و مي‌گذارند تا بشكفد و به‌صورت گرد درآيد. پس از سرند كردن و گرفتن ناخالصی‌ها، آن را به مصرف مي‌رسانند.

ب: روش‌های صنعتي:

اين روش‌ها به خاطر كاهش دستمزد و بالا رفتن بازده كار و كاهش خطر ابداع‌شده و به‌قرار زيرند:

۱ ـ استفاده از هيدراتور:

هيدراتور استوانه‌اي است كه به‌صورت افقي يا قائم، كار گذارده شده و درون آن همزن‌هایی نصب گرديده است. خرده‌سنگ يا گرد سنگ‌آهک زنده را در هيدراتور ريخته و پس از بستن در هيدراتور و افزودن آب، محتويات آن را به هم مي‌زنند. بسته به مقدار آب از شير آهك تا گرد آهك شكفته به دست مي‌آيد.

۲ ـ  شكفتن آهك با بخارآب:

كلوخه‌هاي ريز يا گرد آهك زنده را در اتوكلاو قرار داده و با دميدن بخارآب با فشار ۳-۴ اتمسفر آن‌ها را هيدراته مي‌كنند. اين روش بيشتر براي تسريع در شكفتن آهك و هيدراته كردن آهک‌هایی كه ناخالصي بيشتري دارند، به‌کاربرده مي‌شود و محصول آن گرد آهك شكفته است. در روش‌های صنعتي، آهك شكفته به‌دست‌آمده را آسياب كرده و با سرند كردن يا ايجاد گردباد، آن را دانه‌بندي و سپس بسته‌بندي مي‌كنند. آهك شكفته چنانچه در مجاورت هوا قرار گيرد، با دی‌اکسید کربن موجود در هوا، ترکیب‌شده و دوباره سنگ‌آهک يا كربنات كلسيم به وجود مي‌آيد. از گرما دادن آهك هيدراته تا حدود ۴۰۰ درجه مي‌توان مجدداً آهك زنده به دست آورد. آهک‌های آبي به‌ویژه آن‌هایی كه داراي ناخالصي زيادند و تركيبشان به سيمان پرتلند نزديك است، در مجاورت آب نمي‌شكفند، بلكه بايد آن‌ها را آسياب كرد.

آهك شكفته در ساختن شفته و ملاتهاي ماسه، گل آهک، باتارد (ماسه آهك سيمان) گچ و آهك، در كارهاي بنايي و اندودها مصرف مي‌شود. همچنين در ساختن چسباننده‌هاي آهك ـ پوزولان، آهك – سرباره، آجر ماسه آهكي، پايدار كردن خاك و ساختن خشتهاي پايدار شده آهكي، بتن آهكي سنگين و متخلخل از آهك بهره‌گيري مي‌شود. افزودن آهك به ملاتهاي سيماني باعث افزايش خاصيت خميري و قابليت كاربرد، افزايش آب نگهداری، افزايش انعطاف‌پذيري بيشتر ملات تحت تنش و چسبندگي بيشتر ملات به مصالح بنايي مي‌شود. كاهش نفوذپذيري ملاتها و اندودها به آب، كاهش جمع شدگی ناشي از خشك شدن ملات و ثابت ماندن حجم آن پس از گرفتن و سخت شدن از ديگر محاسن افزودن آهك به ملاتهاي سيماني است، آهك با خاك احتمالي موجود در ماسه ترکیب‌شده و از آثار مخرب خاك در ملاتهاي سيماني مي‌كاهد، مصرف آهك در پايدار كردن خاك نيز معمول است و بسياري از ویژگی‌های خاك را بهبود مي‌بخشد، كاهش زمان خشك شدن مخلوط در نواحي مرطوب، كاهش ميزان انقباض و انبساط خاك براثر تغيير رطوبت، تسريع در شكستن كلوخه‌هاي خاك رسي، افزايش مقاومت، كاهش نفوذ رطوبت و افزايش دوام و پايايي خاك ازجمله مزاياي استفاده از آهك به شمار مي‌آيد.

انطباق با مشخصات و استانداردها:

آهك مصرفي در هر پروژه بايد ازنظر ویژگی‌های فيزيكي، شيميايي و مكانيكي و ساير مشخصه‌ها با آنچه در نقشه‌ها، مشخصات فني خصوصي، دستور كارها و ديگر مدارك پيمان ذکرشده است، مطابقت داشته باشد. مشخصات كارخانه سازنده و كيفيت سنگ‌آهک مصرفي در توليد آهك بايد قبلاً به تصويب دستگاه نظارت برسد. ویژگی‌های شيميايي و فيزيكي آهك و روش‌های آزمايش آن بايد مطابق استاندارد ايراني تجدیدنظر شده آهك ساختماني «به شماره ۲۷۰ باشد. چنانچه تا زمان انعقاد پيمان استانداردهاي ايراني ديگري درباره آهك تدوين يا تجدیدنظر شود، استانداردهاي مزبور نيز ملاك عمل قرار خواهند گرفت. تا زماني كه استاندارد ايراني در برخي موارد تدوین‌نشده باشد، در درجه اول استاندارد» سازمان بين‌المللي استاندارد (ISO) معتبر خواهد بود و در صورت نبودن استاندارد بين‌المللي به ترتيب استاندارد آمريكايي ASTM، آلماني DIN و بريتانيايي BS معتبر و مورد عمل قرار خواهد گرفت.

ویژگی‌های و حداقل حدود قابل‌قبول:

آهك مصرفي در هر پروژه بايد با توجه به مورد و محل مصرف، شرايط اقليمي و جوي، شرايط رويارويي و ساير عوامل تعیین‌کننده انتخاب شود. در استاندارد ايراني تجدیدنظر شده «آهك ساختماني» به شماره ۲۷۰، آهك زنده به انواع كلسيومي (آهك سفيد)، نيمه آبي (آهك خاكستري) و منيزيمي تقسيم‌بندي شده و شرايط و روش‌های آزمايش شيميايي آن درج گرديده است. ویژگی‌های شيميايي انواع آهك زنده بايد مطابق جدول شماره ۲-۷-۳-۳ باشد. ريزي دانه‌هاي گرد انواع آهك بايد به قسمي باشد كه (۹۵%) آن از الك ۳۰۰ ميكروني و (۱۰۰%) آن از الك ۱۸۰ ميكروني بگذرد و افت سرخ شدن آهك شكفته كمتر از (۳۰%) باشد. آهك بايد درجایی مصرف شود كه هوا نمناك باشد يا دست‌کم آن را به مدت ۲۸ روز با وسايلي نمناك نگه‌دارند.

جدول ویژگی‌های شيميايي آهك زنده

نوع آهک نوع مواد موجود در آهک
روش تجزيه طبق پيوست استاندارد
منيزيمي خاکستري سفيد
۶ ۶ ۶ حداکثر مقدار گازکربنیک
۳ ۳ ۳ حداکثر مواد نامحلول ۳
۸۵ ۷۰ ۸۵ مقدار اکسيد کلسيم + اکسيد منيزيم
* ۵ ۵ حداکثر مقدار اکسيد منيزيم
۵ * * حداقل مقدار اکسيد منيزيم
* ۶ * حداقل ميزان سيليس محلول ۵

* قابل‌اغماض

آهک‌های مناسب براي مصارف گوناگون

بايد براي مصارف مختلف و شرايط متنوع، آهک‌هایی به شرح جدول انتخاب گردد.

نوع آهک موارد مصرف
خمير يا گرد آهک شکفته‌اي که به‌صورت دوغاب درآمده باشد (آهک سفيد) ملاتهاي ماسه، گل‌آهك، گچ آهک و باتارد. پايدار کردن خاک در راه‌سازی، خشتهاي پايدار شده با آهک، شفته آهکي، پي‌سازي در خاک‌های معمولي، بتن آهکي سنگين و متخلخل
آهک‌های آبي ملات و اندود ساختمان‌های دريايي، پي‌سازي در خاک‌های سولفات دار با سولفات زياد
آهک‌های نيمه آبي (خاکستري) پي‌سازي در خاک‌های سولفات دار با سولفات کم
آهک زنده کلسيومي پرمايه پايدار کردن خاک در راه‌سازی، آجر ماسه، بتن آهکي سنگين و متخلخل، سيمان آهک پوزولان و آهک سرباره
دوغاب آهک کم‌مایه شفته پي‌سازي ساختمان‌های کم ارتفاع

 

حمل‌ونقل و نگهداري:

آهك زنده را بايد از اثر آب و دي‌اكسيد كربن هوا حفظ كرد و همانند سيمان در ظروف مخصوص يا كيسه‌هاي آب‌بندی‌شده نگهداري نمود. آهك هيدراته نيز بايد در محل مناسبي نگهداري شده و از نفوذ دی‌اکسید كربن هوا و تابش آفتاب مصون باشد تا از خشك شدن آن جلوگيري به عمل آيد. مشخصات آهك بايد روي ظروف حمل و كيسه‌ها نوشته شود. روی‌هم‌رفته، شرايطي كه در نگهداري سيمان، بند ۲-۷-۲-۸ ذکرشده است، در مورد آهك نيز بايد رعايت گردد. چنانچه آهك مدتي در انبار بماند و ازنظر كيفيت مشكوك باشد، دستگاه نظارت حق دارد آزمايش آن را قبل از مصرف خواستار گردد. چنانچه نتيجه آزمایش‌ها با مشخصات مندرج در استاندارد تطابق نداشته باشد، مي‌تواند دستور خروج اين مصالح را از كارگاه صادر نمايد. كار كردن با آهك و جابه‌جا كردن آن مستلزم رعايت نكات ايمني است.

 

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید