"۲۱ آبان ۱۳۹۷"

منوی بالا را از قسمت نمایش -> فهرست انتخاب کنید
          به وب سایت  سیویل من  خوش آمدید در این وب سایت سعی شده مطالب مفید در رابطه با رشته عمران و معماری جمع آوری شود سایت در حال بروز رسانی می باشد از صبر و شکیبایی شما سپاسگذاریم

مصالح سنگي براي بتن

 

كليات:

مصالح سنگي بتن يا سنگدانه‌ها معمولاً حدود (۷۰%) از حجم بتن را تشكيل مي‌دهند و بسياري از ويژگيهاي فيزيكي، شيميايي و مكانيكي بتن به سنگدانه‌ها ارتباط دارد. از اين رو نقش سنگدانه‌ها در بتن از نقطه‌نظر ويژگيها، طرح اختلاط و مسائل اقتصادي حائز اهميت مي‌باشد. سنگدانه‌ها ممكن است از منابع طبيعي به صورت رودخانه‌اي (گرد گوشه) يا خرد شده (تيز گوشه) يا مخلوطي از اين دو نوع باشند. مصالح سنگي به دو دسته ريزدانه، يا ماسه و درشت‌دانه، يا شن، گروه‌بندي مي‌شوند. اندازه ريزدانه‌ها از صفر تا ۷۶/۴ ميليمتر و اندازه درشت‌دانه‌ها از ۷۶/۴ ميليمتر شروع شده و بسته به نوع بتن حداكثر درشتي دانه‌ها ممكن است ۵/۹، ۷/۱۲، ۰۵/۱۹، ۱/۳۸، ۸/۵۰ ميليمتر و بيشتر باشد و در سازه‌هاي جسيم مانند سدها ممكن است درشتي دانه‌ها تا ۲۵۴ ميليمتر نيز برسد. وزن ويژه شن و ماسه بسته به نوع سنگ متغير بوده و به سه دسته سبك، معمولي و سنگين تقسيم‌بندي مي‌شود. در اين بخش از نشريه پيرامون شن و ماسه با وزن ويژه معمولي بحث خواهد شد.

انطباق با مشخصات و استانداردها:

مصالح سنگي بايد از نظر ويژگيهاي شيميايي، فيزيكي و مكانيكي، اندازه و شكل، دانه‌بندي، آزمايش سنگ‌نگاري Petrography، مقدار كل رطوبت محتوي، رطوبت سطحي، مشخصه‌هاي ظاهري و رنگ (بتن نما) با نقشه‌ها و مشخصات و ساير مدارك پيمان منطبق باشد. نمونه‌هاي شن و ماسه مصرفي بايد قبل از مصرف آزمايش شده و با ذكر محل معدن به تصويب دستگاه نظارت برسد. چنانچه در حين اجراي عمليات بتن بنا به دلايلي محل معدن مصالح سنگي تغيير پيدا كند نمونه‌هاي مواد سنگي معدن جديد بايد مجدداً مورد آزمايش قرار گرفته و به تأييد دستگاه نظارت برسد. شن و ماسه مي‌تواند رودخانه‌اي يا شكسته انتخاب گردد، ولي در هر صورت مصالح سنگي بايد در طرح اختلاط بتن پاسخگوي نيازهاي بتن مورد مصرف در هر پروژه باشند. ويژگيها‌ و روشهاي آزمايش شن و ماسه بايد مطابق با استانداردهاي ايراني زير باشد:

ـ استاندارد شماره ۳۰۰: ”مصالح سنگي ريزدانه براي بتن و بتن مسلح“

ـ استاندارد شماره ۳۰۲: ”شن براي بتن و بتن مسلح“

ـ استاندارد شماره ۴۴۶: ”روش تعيين مقدار موادي از مصالح سنگي كه از الك ۷۵ ميكرون مي‌گذرد“.

ـ استاندارد شماره ۴۴۷: ”روش دانه‌بندي ريز و درشت مصالح سنگي با الك (ماسه و شن)“

ـ استاندارد شماره ۴۴۸: ”روش آزمون براي تعيين سايش مصالح سنگي درشت‌دانه با استفاده از ماشين لوس‌آنجلس“

ـ استاندارد شماره ۴۴۹: ”روش آزمايش مقاومت مصالح سنگي در مقابل عوامل جوي“

ـ استاندارد شماره ۵۷۸: ” روش‌هاي تعيين ميزان جذب آب و تاب مصالح سنگي در برابر يخبندان“

ـ استاندارد شماره ۶۱۱: ”روش تعيين رطوبت سطحي شن ريز“

ـ استاندارد شماره ۶۱۷: ”روش تعيين تاب گسيختگي فشاري و خمشي مصالح سنگي“

ـ استاندارد شماره ۶۶۹: ”روش تعيين تاب شن و ماسه در برابر ضربه“

ـ استاندارد شماره ۱۶۸۵: ”روش آزمايش تعيين مقدار هم‌ارز ماسه براي خاكها و مصالح ريزدانه“

ـ هر استاندارد ايراني ديگري كه تا زمان انعقاد پيمان درباره شن و ماسه تدوين يا تجديد نظر شود.

تا زماني كه استاندارد ايراني در پاره‌اي از موارد تدوين نشده باشد در درجه اول استانداردهاي ”سازمان بين‌المللي استاندارد ISO “ معتبر خواهد بود و درصورت نبودن استاندارد مذكور به ترتيب استانداردهاي آمريكايي ASTM، بريتانيايي BS و آلماني DIN ملاك عمل قرار خواهد گرفت.

ويژگيها و حداقل حدود قابل قبول:

مصالح سنگي بتن بايد سخت، تميز، بادوام، عاري از پوسيدگي و فاقد لايه‌هاي ورم كننده يا منقبض شونده به هنگام مجاورت با هوا، مواد شيميايي مضر براي بتن و آرماتورها، لايه‌هاي سست، كلوخه‌هاي رسي و ذرات ميكا باشد. مواد سنگي سست، ورقه ورقه، پهن و نازك يا دراز، ناپايدار در برابر هوازدگي، عوامل شيميايي معين و واكنش‌زاي قليايي را نبايد در بتن به مصرف رساند. جنس شن و ماسه بايد از سنگهاي سيليسي، سيليكاتي يا آهكي سخت باشد. دانه‌بندي شن و ماسه براي بتن و بتن مسلح، بايد مطابق جداول ۲-۴-۳ (الف) و ۲-۴-۳ (ب) باشد. حداكثر رس و لاي و ذرات ريزتر از ۷۵ ميكرون در ماسه طبيعي و يا ماسه حاصله از شن طبيعي، نبايد از (۳%) و در ماسه شكسته به دست آمده از سنگ، از (۱۰%) و در شن از (۱%) وزني تجاوز كند. براي كنترل كارگاهي ارقام مزبور، به يك شيشه استوانه‌اي شكل، يك خط‌كش مدرج و مقداري آب و نمك با غلظت (۱%) نياز است (براي ساختن آن مي‌توان يك قاشق چايخوري نمك طعام را در نيم ليتر آب تميز حل كرد).

روش آزمايش به اين ترتيب است:

ابتدا ماسه مورد آزمايش را به قدري درون ظرف شيشه‌اي بريزيد كه ارتفاع آن به ۵۰ ميليمتر برسد، سپس آنقدر آب نمك بيفزاييد تا مجموع ارتفاع ماسه و آب نمك به ۷۵ ميليمتر برسد آنگاه محتويات ظرف را به خوبي تكان داده و بگذاريد به مدت ۳ ساعت آرام و بي‌حركت بماند و ذرات رس و لاي روي ماسه ته‌نشين گردد. ارتفاع اين ذرات نبايد بيش از ۳ ميليمتر باشد. در اين آزمايش هر ميليمتر ارتفاع ذرات ريز، معادل (۱%) وزني ماسه است.

روش سريع براي تشخيص مناسب بودن ماسه وارده به كارگاه كف‌مال كردن آن است، چنانچه ذرات گل به دست بچسبد بايد از تخليه آن جلوگيري شود. ضريب نرمي ماسه استخراج شده از يك معدن نبايد در حين اجراي كار به ميزاني بيش از ۲/۰± تغيير نمايد و اين ضريب نرمي نبايد از ۳/۲ كمتر و از ۱/۳ بيشتر باشد. شن و ماسه بايد فاقد ناخالصيهاي آلي و ذرات گرد و خاك و پوشش رسي باشد، زيرا اين مواد سبب جلوگيري از چسبيدن آنها به خمير سيمان مي‌شوند. به طور كلي شن و ماسه مصرفي بايد با مندرجات آيين‌نامه بتن ايران تطابق داشته باشند. حدود قابل قبول براي مواد زيان‌آور ماسه و شن در جداول ۲-۴-۳ (پ) و ۲-۴-۳ (ت) درج شده است.

حمل و نقل و نگهداري:

بارگيري، حمل و تخليه مواد سنگي بتن و انبار كردن آن‌ها بايد به نحوي باشد كه مواد خارجي و زيان‌آور در آن‌ها نفوذ نكنند و دانه‌هاي ریزودرشت از يكديگر جدا نشوند. مصالح سنگي بايد دور از پوشش گياهي و مواد آلوده‌کننده نگهداري شود. شن و ماسه بايد به‌طور جداگانه انبار شوند و در مواقعي كه درشتي دانه‌هاي شن از ۱/۳۸ میلی‌متر تجاوز كند، اين دانه‌ها نيز بايد در دو گروه انباشته گردند تا امكان جداشدگي دانه‌ها به حداقل برسد. هنگامي‌كه بزرگ‌ترین اندازه سنگدانِ ۱/۳۸ میلی‌متر باشد مرز جدايي دو نوع سنگ‌دانه ۰۵/۱۹ میلی‌متر و وقتی‌که بزرگ‌ترین اندازه ۸/۵۰ يا ۵/۶۴ میلی‌متر باشد مرز جدايي ۴/۲۵ میلی‌متر خواهد بود. ديوارهاي تقسيم مصالح سنگي بايد به قسمي محكم باشد كه هنگام خالي شدن يك قسمت و پر بودن بخش ديگر، رانش سنگ‌دانه‌ها آن‌ها را خراب نكند، به هنگام بارش و يخبندان بايد روي شن و ماسه را با برزنت يا ورقه‌هاي پلاستيكي مناسب پوشانيد و در گرماي شديد براي آن‌ها سايبان ايجاد كرد تا زياده از حد داغ نشوند. توده‌هاي شن و ماسه نبايد به شكل مخروط‌های بلندي درآيند، زيرا اين عمل سبب جداشدگی دانه‌هاي ریزودرشت مي‌شود، بلكه بايد آن‌ها را در لايه‌هايي به ضخامت يكسان انبار نمود و جابه‌جا كردن آن‌ها را به‌صورت افقي انجام داد. به هنگام وزش باد بايد از جدا شدن ذرات ريز در حين تخليه جلوگيري شود. محل دپو بايد چنان آماده گردد كه همواره تخليه يكنواخت آب مازاد امکان‌پذیر باشد. براي دستيابي به رطوبت يكنواخت براي مصالح سنگي در كارگاه بايد حداقل اين مصالح دوازده ساعت در محل باقيمانده و سپس به مصرف برسند. سيلوي ذخيره مواد سنگي حتي‌المقدور بايد به شكل مربع يا دايره بوده و شيب قسمت‌های پايين آن كمتر از ۵۰ درجه باشد. ريختن مصالح سنگي به داخل سيلو بايد به‌صورت قائم انجام شود تا از برخورد مواد سنگي با كناره‌هاي سيلو جلوگيري به عمل آيد، زيرا اين عمل سبب جداشدگي دانه‌ها مي‌شود. پر بودن سيلوي مواد سنگي باعث كاهش شكسته شدن مصالح سنگي و حفظ دانه‌بندي مصالح خواهد شد. در موقع خالي كردن سنگ‌دانه‌ها از بلندي به داخل سيلو بايد از نردبان مواد سنگي استفاده كرد. در صورت شكسته شدن مواد سنگي در حين جابه‌جا كردن بايد قبل از ساختن بتن آن‌ها را مجدداً دانه‌بندي كرد.

 

 

 

 

 

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید