"۲۱ آبان ۱۳۹۷"

منوی بالا را از قسمت نمایش -> فهرست انتخاب کنید
          به وب سایت  سیویل من  خوش آمدید در این وب سایت سعی شده مطالب مفید در رابطه با رشته عمران و معماری جمع آوری شود سایت در حال بروز رسانی می باشد از صبر و شکیبایی شما سپاسگذاریم

مصالح چوبي


كليات:

چوب‌هايي كه در ساختمان به مصرف مي‌رسند، به يكي از صورت‌های طبيعي يا مصنوعي هستند. چوب‌هاي طبيعي در اسكلت ساختمان‌های چوبي، ساخت در و پنجره، نرده، قفسه‌هاي چوبي، مبلمان، قالب‌بندي، اجزا و ملحقات آن، ايجاد داربست و حائل به‌منظور جلوگيري از ريزش ساختمان و خاك، شمع کوبی و كارهاي تزئيني و نازك‌كاري مانند قرنيزها، دیوار پوش‌ها، کف‌پوش‌ها، سقف پوش‌ها و بام‌پوش‌ها و ساير تجهيزات چوبي به مصرف مي‌رسند. چوب‌هاي مصنوعي نيز نه‌تنها پا به پا و همراه با چوب‌هاي طبيعي در اين قبيل كارها مصرف مي‌شوند، بلكه در كارهايي مانند عایق‌کاری حرارتي نيز از آن‌ها استفاده مي‌شود. ازآنجاکه چوب‌هاي طبيعي مستقيماً از درخت گرفته مي‌شوند و ویژگی‌های فيزيكي و مكانيكي آن‌ها در انواع مختلف درخت و در جهات طولي، شعاعي و مماسي تنه درخت با يكديگر متفاوت‌اند، لذا به‌ویژه در اثر تغيير رطوبت، بسته به اينكه در كدام قسمت درخت و از چه گونه‌اي بریده‌شده باشند، معمولاً در رطوبت كمتر از نقطه اشباع فيبر دچار تغيير شکل‌های متفاوتي از قبيل پيچيدگي، تاب برداشتن و مانند این‌ها مي‌شوند. ازاین‌رو بهتر است چوب را براي مصرف در كارهاي دروپنجره‌سازی و درودگري خشك كرد و از تغيير رطوبت حفظ نمود. چوب‌هاي مصنوعي علاوه بر اقتصادي بودن، بسياري از معايب چوب‌هاي طبيعي را ندارند و يا اين معايب در آن‌ها به حداقل کاهش‌یافته است. درخت‌ها به گونه‌هاي پهن‌برگ و سوزني‌برگ تقسيم مي‌شوند. معمولاً چوب پهن برگان، سخت و چوب سوزني‌برگان، نرم است و ازاین‌رو آن‌ها را سخت‌چوب و نرم‌چوب نيز ناميده‌اند، ولي اين مطلب يك قاعده كلي نيست، بلكه استثناهايي نيز وجود دارد. ازآنجاکه حشرات، جانوران دريايي، قارچ‌ها، میکروارگانیسم‌ها، آتش و رطوبت موجب بروز صدماتي شده و عمر، دوام و قابليت بهره‌وري چوب را كاهش مي‌دهند، معمولاً از چوب خام كمتر استفاده مي‌شود. براي جبران اين نقاط ضعف، چوب را عمل مي‌آورند (مي‌پرورانند). بدين منظور با استفاده از مواد شيميايي ويژه چوب را ضدعفونی مي‌كنند تا موجودات زنده به آن حمله نكنند، اثر آتش در آن كند گردد و جذب رطوبت آن نيز كم شود. همچنين براي افزايش وزن ويژه و بالا رفتن مقاومت، آن را زير فشار قرار مي‌دهند و متراكم مي‌سازند. بايد توجه داشت كه مصرف مواد شيميايي در عمل آوردن چوب به‌منظور بهبود برخي ویژگی‌های آن، مي‌تواند سبب بروز برخي معايب مانند زنگ‌زدگی و خوردگي اتصالات فلزي درون‌چوب و كاهش رنگ‌پذيري سطح آن گردد.

ـ تخته چندلا از قرار دادن تعدادي لايه‌هاي بریده‌شده از درخت به صورتي كه جهت الياف در لايه‌هاي مجاور عمود بر هم باشد و پرس كردن لايه‌ها به همراه چسب مناسب به دست مي‌آيد. تعداد لايه‌ها فرد بوده و لايه‌هاي رويي از چوب مرغوب، خوش‌بویم و خوش‌نما انتخاب مي‌شوند. تخته سه‌لا براي روكش در و نظاير آن مصرف مي‌شود و تخته‌هاي پنج‌لا و هفت‌لا و بيشتر براي كارهايي مانند قالب‌بندي و اسكلت‌سازي به كار مي‌روند. لايه‌هاي تخته چندلا از تنه درخت بخار داده، به روش‌های گوناگون بريده مي‌شوند. اين روش‌ها عبارت‌اند از اره كردن، قاچ كردن، برش دوار (لوله‌اي) و برش نيم‌ دايره‌اي. برش دوار از همه متداول‌تر است و لايه‌ها از دوران تنه درخت در حول محور خود در برابر تيغه‌اي موازي محور به دست مي‌آيند. روکش‌های تزئيني نيز به همين روش و معمولاً از درختان سخت‌چوب مناطق حاره‌اي، مانند گردو، سنجد، زيتون، بلوط و نظاير آن توليد مي‌شوند و ضخامت آن‌ها حدود ۶/۰ تا ۹/۰ میلی‌متر است. در كشورهاي صنعتي تخته چندلا را برحسب ضخامت، مصرف در داخل ساختمان يا خارج از آن، نوع چوب مصرفي در آن‌ها، نوع روكش، وزن ويژه و نوع مصرف شامل تزئيني، قالب بتن و سازه‌اي، گروه‌بندي و استاندارد كرده‌اند.

ـ تخته فيبري با استفاده از فيبر يا تار چوب كه به روش‌های مكانيكي يا شيميايي تهیه‌شده و پرس كردن خمير حاصله از آبكش كردن تارها زير فشار و گرماي زياد به دست مي‌آيد. اين محصول را در ايران به نام فيبر مي‌شناسند. درصورتی‌که فيبر به روش خشك ساخته شود، چسب نيز در آن مصرف مي‌شود. درهرصورت براي افزايش مقاومت و ضد آب‌کردن و ايجاد ساير خواص مطلوب، موادي مانند پارافين و ضد آتش و ضد حشره نيز به خمير افزوده مي‌شود. در كشورهاي صنعتي اين محصول در انواع صلب، نيمه صلب و با وزن ويژه كم، متوسط و زياد استانداردشده و توليد مي‌شود. ضخامت تخته فيبري از حدود ۲ میلی‌متر به بالا است كه نوع نازك براي روكش در انواع ضخيم‌تر براي تقسيم فضاهاي ساختمان و انواع سبک‌وزن در عایق‌کاری حرارتي و جذب صدا (آكوستيك تايل) در ساختمان مصرف مي‌شود.

ـ نئوپان از برش، خرد كردن، سرند كردن و دانه‌بندي و خشک‌کردن ضايعات چوب‌بری‌ها و سرشاخه‌ها و ساير زوائد كشاورزي و اختلاط آن‌ها با چسب مناسب و مواد ضد آتش، ضد حشره و ضد آب و پرس كردن آن‌ها زير فشار و حرارت به ضخامت ۴ تا ۲۵ میلی‌متر به دست مي‌آيد. در بعضي از انواع نئوپان، خرده چوب‌هاي درشت در دو طرف و ذرات ريز در ميان تخته قرار مي‌گيرند و در بعضي انواع آن، برعكس است. درهرصورت مقاومت ورقه‌ها در جهات مختلف يكسان است. اين محصول كه در ايران به نام نئوپان (يعني نوتخته) شناخته‌شده، به‌راحتی اره مي‌شود و پيچ و ميخ در آن فرو مي‌رود. بنا بر استاندارد كشورهاي صنعتي نئوپان ازنظر وزن مخصوص به سه دسته سبك، متوسط و سنگين گروه‌بندي و توليد مي‌شود. مصرف انواع سبك در عایق‌کاری حرارتي و اقسام ديگر براي ساختن در تيغه‌هاي جداکننده قفسه‌ها و تجهيزات چوبي است. از انواع روكش طبيعي و مصنوعي نيز براي روكش كردن نئوپان استفاده مي‌شود.

ـ پاركت كفپوشي است كه از باريكه‌هاي نازك چوب‌هاي سخت و خوش‌نقش مانند گردو، بلوط و زيتون ساخته مي‌شود. چوب پاركت بايد در برابر ضربه و سايش مقاوم باشد.

ـ از خرده‌هاي چوب و سيمان، ورقه‌هاي سبكي به‌منظور عایق‌کاری حرارتي و قالب ماندگار ساخته مي‌شود.

در ايران به علت گراني و كمبود چوب، ساخت ساختمان‌های چوبي با اسكلت كامل متداول نيست، ولي در نقاطي كه چوب بيشتري در اختيار مردم بوده، استفاده از آن در ساختن ستون، تير و خرپا مرسوم است.

انطباق با مشخصات و استانداردها:

چوب‌هاي مصرفي در هر پروژه بايد ازنظر ویژگی‌های فيزيكي و مكانيكي، اندازه، ضخامت رنگ و نقش و ساير مشخصه‌هاي ظاهري با آنچه در نقشه‌ها، دستور كارها، مشخصات فني خصوصي و ساير مدارك پيمان ذکرشده است، مطابقت داشته باشد. نمونه مصالح چوبي اعم از چوب‌هاي طبيعي و ساختگي قبل از مصرف بايد به تصويب دستگاه نظارت برسد. ویژگی‌های فيزيكي و مكانيكي مصالح چوبي و روش‌های آزمايش آن‌ها بايد مطابق با استانداردهاي ايراني مورد تدوين يا تجدیدنظر شده تا تاريخ انعقاد پيمان باشد. تا زماني كه استاندارد ايراني در برخي موارد تدوین‌نشده باشد، در درجه اول استانداردهاي سازمان بين‌المللي استاندارد ISO“ و در صورت نبودن استاندارد بين‌المللي، يكي از استانداردهاي معتبر كشورهاي صنعتي ملاك عمل قرار خواهد گرفت.

ویژگی‌های و حداقل حدود قابل‌قبول:

چوب‌هاي مصرفي بايد ازنظر بافت و ظاهر يكنواخت، تميز و عاري از ترك و صمغ، فاقد تابيدگي، پيچيدگي و ساير معايب باشد. وجود گره، بن‌شاخه، قسمت‌های پوسيده و خشک‌شده، تجمع شيره گياهي و صمغ درروی سطوح مرئي چوب، نشانه نامرغوب بودن آن است. رطوبت الوارهاي مصرفي بايد با شرايط اقليمي و رويارويي و مورد مصرف آن‌ها تناسب داشته باشد. ميزان معقول رطوبت چوب هنگام نصب با توجه به شرايط فوق‌الذكر و محل مصرف به شرح جدول ۲-۶-۳ مي‌باشد.

جدول ۲-۶-۳

درصد رطوبت چوب محل مصرف
ساير مناطق مناطق مرطوب مناطق خشك
حدود تغييرات متوسط حدود تغييرات متوسط حدود تغييرات متوسط
۱۰ – ۵ ۸ ۱۳ – ۸ ۱۱ ۹ – ۴ ۶ چوب سوزني‌برگان قسمت‌های داخلي ساختمان
۹ – ۶ ۷ ۱۲ – ۹ ۱۰ ۸ – ۵ ۶ چوب پهن برگان
۱۴ – ۹ ۱۲ ۱۴ – ۹ ۱۲ ۱۲ – ۷ ۹ قسمت‌های بيروني ساختمان

 

چوب مورداستفاده در قالب بتن بايد از انواع صمغ دار مانند كاج و صنوبر باشد. در قالب‌بندي اعضايي از سازه مانند پي‌ها مي‌توان از چوب سفيد نيز استفاده كرد. براي شمع، شلاقی‌ها و پشت‌بند قالب حتي‌المقدور بايد از چوب‌هاي محكم و مستقيم و بدون ترك استفاده كرد. مصرف چوب سفيد خشك و مرغوب براي اين قسمت‌ها بدون اشكال است. براي سطوح بتن نمايان، چوب قالب بايد كاملاً تميز و پرداخت‌شده و مي‌توان از چوب‌هاي ساختگي از انواع تخته‌هاي باروکش از مواد پليمري كه براي همين منظور توليد مي‌شوند، استفاده كرد. مصرف تخته‌هاي یادشده در سطوح بتني عادي نيز مقرون‌به‌صرفه هستند، زیرابه دفعاتي بيشتر از چوب‌هاي طبيعي مي‌توان از آن‌ها استفاده كرد. اين نوع تخته‌ها با ارائه سطوح صاف و تميز سبب كاهش هزينه نازك‌كاري مي‌شوند، زیرابه پرداخت و روغن‌مالي نياز ندارند و به‌این‌ترتیب نه‌تنها گراني آن‌ها جبران مي‌شود، بلكه درمجموع ارزان‌تر از قالب‌های ساخته‌شده از چوب طبيعي تمام مي‌شوند. جذب رطوبت اين تخته‌ها كمتر و پيچيدگي و تابيدگي آن‌ها نيز ناچيز است. چوبي كه در ساخت در پنجره، نرده و نظاير آن به كار مي‌رود، بايد از انواعي نظير كاج و صنوبر بوده و خشك و فاقد شيره گياهي و ترجيحاً عمل‌آمده باشد. وجود رگه‌هاي مايل در چوب با انحرافي بيش از ۳ سانتيمتر در هر متر طول نسبت به امتداد طولي الوار براي این‌گونه كارها مجاز نیست. انواع تخته سه‌لا، فيبر، نئوپان و ساير فرآورده‌هاي چوبي مورد مصرف در هر پروژه نيز بايد مطابق استانداردهاي مذكور دربند ۲-۶-۲ باشد. چسب مصرفي در ساخت چوب‌هاي مصنوعي از اهميت زيادي برخوردار است. چنانچه قرار است قطعه‌ي چوبي در معرض رطوبت قرار گيرد (در خارج بنا با بارندگي و در داخل با تعريق بخارآب مواجه گردد) بايد در آن چسب ضد آب مصرف‌شده باشد، در غير اين صورت پس از گذشت مدت كوتاهي اين قطعه دچار خرابي خواهد شد.

مواد و مصالح اتصال‌دهنده و نصب:

چسب‌ها:

چسب مورد مصرف در ساختن چوب‌هاي مصنوعي مانند تخته چندلا و نئوپان و همچنين چسب‌هایی كه براي اتصال قطعات چوبي به كار مي‌رود، بايد از بهترين و مرغوب‌ترين نوع چسب بوده و با شرايط محيطي كه قرار است كار چوبي در آن محيط اجرا شود، تناسب داشته باشد. مصرف چسب‌هایی كه در آب وا مي‌روند، در نقاط مرطوب ممنوع است. همچنين نبايد از چسب‌های با منشأ حيواني در نقاطي كه امكان رشد قارچ، كپك، میکروارگانیسم‌ها و حشرات وجود دارد، استفاده شود، زيرا به رشد اين‌گونه موجودات زنده كمك مي‌كند ولي مصرف اين چسب‌ها به همراه مواد ضد حشره و ضد قارچ بلااشكال است.

ميخ، پيچ و ديگر مصالح اتصال:

مصالح فلزي نظير ميخ، پيچ و وسايل اتصال قطعات بايد از نوع زنگ‌نزن يا روي‌اندود باشند، وجود موادي كه در عمل آوردن چوب به مصرف مي‌رسند به‌ویژه مواد ضد آتش، در نقاط مرطوب سبب خوردگي فلزات درون‌چوب مي‌شوند، ازاین‌رو در این‌گونه موارد بايد براي به حداقل رساندن فساد، پیش‌بینی‌های لازم صورت گيرد.

حمل‌ونقل و نگهداري:

بارگيري، حمل و باراندازي انواع مصالح چوبي بايد با دقت انجام شود، به قسمي كه ضايعات به حداقل ممكن برسد. مصالح چوبي بايد در محل تميز و سرپوشيده، جدا از هم دسته‌بندی‌شده و از تماس آن‌ها با خاك، مواد مضر، رطوبت، يخ و برف جلوگيري شود. انبار مصالح چوبي بايد دور از آتش و مواد قابل اشتعال بوده و براي اعلام و اطفاي حريق احتمالي در آن تدابير لازم اتخاذشده باشد. انبار بايد براي جلوگيري از حمله‌ور شدن موجودات زنده به مصالح چوبي به‌ویژه چوب‌هايي كه خام و عمل نيامده باشند، از تهويه كافي برخوردار بوده و در صورت نياز بايد هرچند گاه یک‌بار با مواد ضدعفونی‌کننده و حشره‌كش نسبت به سم‌پاشی انبار اقدام شود.

 

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید